تاريخ : چهارشنبه پنجم شهریور 1393 | 22:19 | نویسنده : گروه آموزشی جغرافیای خراسان رضوی

خزر در راه ارومیه

سهیل انوشفر

از مهم‌ترین مباحث اکولوژیک دهه ۶۰ می‌توان از نوسانات سطح آب دریای خزر و تحلیل‌های مختلف اساتید فن نام برد. از انحراف رود ولگا برای تشکیل دریاچه آرال توسط روس‌ها تا فرو رفتن و برآمدن کف دریا! بازگشت آب ولگای خروشان به مسیر اصلی خود و توجه روس‌ها به خطری که برای خزر پدید آورده بودند و حیات آن را تهدید می‌کرد تمام فرضیات را فرا نهاد. سطح آب به‌تدریج به تراز ۲۸ متر پایین‌تر از سطح آب‌های آزاد که تراز بلندمدت خزر است نزدیک شد و از سال ۱۳۷۵ تا ۱۳۸۵ ثابت ماند. با کمال تأسف اندازه‌گیری‌های انجام‌شده نشان‌دهنده این واقعیت تلخ و بسیار خطرناک هستند که از سال ۱۳۸۵ به بعد سطح آب بزرگ‌ترین دریاچه آب شیرین جهان سالی ۶ سانتی‌متر افت کرده است! با احتساب سطح دریای خزر آب ازدست‌رفته بیش از ۲/۲ میلیون مترمکعب است که قادر به تأمین ۷۰ درصد نیاز آبی سالانه دریاچه ارومیه می‌باشد. به‌این‌ترتیب خزر در راهی گام نهاده که ارومیه از حدود ۴۰ سال پیش آغاز نموده.

بخشی از افت سطح آب خزر به کم شدن بارش بر سطح آن و بخش دیگر به کاهش دبی ناشی از تغییر اقلیم رود ولگا که تأمین‌کننده ۸۵ درصد آب مورد نیاز خزر است نسبت داده می‌شود. بر اساس شواهد موجود به نظر می‌رسد مسئله به این سادگی‌ها هم که گفته می‌شود نیست. منفعل، بی‌تقصیر، ناتوان و بالاخره فاقد نقش پنداشتن خودمان سبب خواهد شد مسئله موجود به معضل تبدیل شده و به شکلی بسیار خطرناک‌تر و غیرقابل‌بازگشت‌تر از خشکیدگی ارومیه گریبان کشور را بگیرد. معضلی که با تمام پیچیدگی‌هایش در حال پیشروی است و ما کماکان بی‌تفاوت به آن می‌نگریم.

فاجعه دیگری که مدت‌هاست این پهنه آبی بسیار ارزشمند را تهدید می‌کند آلودگی آن است. ما از آستارا تا گیلداغی و سایر همسایه‌ها در نقاط مربوط به خود انواع و اقسام آلودگی‌های شیمیایی را در مقیاس وسیع وارد دریاچه می‌کنیم و باوری کودکانه به خود پالایی نامحدود آن داریم. در هیچ نقطه‌ای از دنیا در حاشیه دریا به توسعه صنعتی حتی توجه هم نمی‌شود. دلیل آن هم کاملاً مشخص است. آلودگی صنعتی نابودکننده اکوسیستم‌های آبی است. گفته می‌شود هم‌اکنون ۷۵ گونه گیاهی، ۱۳۳۲ گونه جانوری و ۸۵۰ نوع ماهی در خزر زندگی می‌کنند (این تنوع زیستی احتمالاً مربوط به نیم قرن پیش است) و معیشت حاشیه‌نشینان خزر کاملاً به ماهیان اقتصادی این دریا وابسته است. در مقابل آنچه بر سر این اکوسیستم بی‌نظیر آمده، نابودی ذخایر ماهیان خاویاری با همه اهمیتش مسئله‌ای پیش‌پاافتاده محسوب می‌شود. کاهش جمعیت فک خزر از بیش از یک میلیون به ۱۰۰ هزار سبب کاهش تنوع گونه‌ای و ساده شدن اکوسیستم بزرگ‌ترین دریاچه آب شیرین جهان گردیده. مرگ کفال ها که تا چند سال پیش تا ۵۰ درصد صید را شامل می‌شد معیشت صیادان را به خطر انداخته است.

در آینده نزدیک چند میلیون شغل از بین خواهد رفت و ایجاد معیشت جایگزین بسیار دشوار می‌نماید. با افزایش آلودگی آب، حیات انسانی در تمام سواحل به خطر خواهد افتاد. مرگ‌ومیر سایر آبزیان و همه پرندگانی که رژیم غذایی‌شان به‌نوعی به دریا وابسته است زنگ‌های خطر کاملاً جدی این زمینه بسیار مهم هستند. بدیهی است هرکه خود را به خواب نزده باشد صدایشان را خواهد شنید.

شاهکارهای ما به آنچه گذشت ختم نمی‌شود؛ تمام نوار ساحلی را تبدیل به آبکشی بزرگ نموده و با برداشت بی رویه از منابع آب زیرزمینی که منشأ همه آن‌ها دریا است، با کمترین راندمان ممکن به «تولید» محصولات کشاورزی مشغولیم. کودهای شیمیایی و سموم دفع آفات نباتی که عموماً تاریخ گذشته بوده و با دز چندین برابر مصرف می‌شوند، به‌تنهایی برای نابودی حیات در این اکوسیستم بی‌نظیر کفایت می‌نمایند. زباله‌های رهاشده در کنار دریا، شیرابه زباله‌های دفن شده در جنگل که درنهایت راه خود را به‌سوی دریا یافته‌اند، فضولات و ضایعات انسانی حاصل از خانه‌ها و ویلاهای بی‌شمار ساخته‌شده از ساحل تا جنگل‌های مشرف به دریا و بسیاری موارد دیگر که ذکر آن‌ها در ظرفیت این مقال نیست به‌مثابه تشدیدکننده اثر عوامل ذکرشده عمل کرده و دریای حیات‌بخش و زیبای خزر را به ورطه نابودی کشانده‌اند.

در این شرایط صحبت از انتقال آب خزر به هر جای کشور به‌هیچ‌روی منطقی نمی‌نماید. با فرض محال وجود آب کافی برای انتقال، این سوأل مطرح است که آب آلوده چه کاربردی برای ساکنین مناطق مرکز خواهد داشت؟ ناچاریم بپذیریم که با مدیریت فعلی مصرف آب در کشور، جمعیت ساکن در فلات مرکزی در آینده نزدیک ناگزیر از کوچ خواهد بود و طبیعی است مقصد ایشان جز دامنه‌های غربی زاگرس و شمال البرز نخواهد بود، مناطقی که به لحاظ اکولوژیکی قادر به تأمین این تعداد انسان نبوده و با سرعت تمام تخریب خواهند شد. در این صورت کشور عزیزمان تبدیل به زیست بومی مرده خواهد شد، فلاتی که جز تعدادی دکل حفاری نفت و تعدادی کارگر و دستگاه که بر آن‌ها فعالیت می‌کنند واجد سکنه دیگری نخواهد بود.
وقت بسیار اندکی باقی است. تفکر «به من چه» را فرانهاده و در انتظار حرکت از سوی همسایه‌ها نمانیم، به خود آییم و ضرورت‌ها را درک کنیم. در صورت به‌کارگیری صحیح اصول کشاورزی سازگار با تغییرات اقلیمی که به‌اختصار «هوشمند» نامیده می‌شود می‌توان خزر را نجات داد، ارومیه را احیا کرد، آب را به زاینده‌رود برگرداند و حیات را در کشور پایداری بخشید.

* کارشناس منابع طبیعی و سردبیر نشریه دهاتی/ بازنشر از شماره شهریور، ۱۳۱

 



تاريخ : دوشنبه چهاردهم بهمن 1392 | 18:58 | نویسنده : گروه آموزشی جغرافیای خراسان رضوی

مشاهده یک قلاده یوزپلنگ آسیایی در حاشیه روستای چهل دختران اسفراین

پایگاه خبری دیده بان محیط زیست و حیات وحش ایران: روز سه شنبه ۹۲/۱۰/۲۴ یک دامدار از اهالی روستای چهل دختران در شهرستان اسفراین خراسان شمالی طی تماس تلفنی با اداره محیط زیست مدعی می شود یک یوزپلنگ را در حوالی روستا در نزدیکی گله شترها مشاهده کرده است.

رئیس اداره محیط زیست اسفراین در گفت و گو با خبرنگار دیده بان محیط زیست در این باره گفت: پس از تماس تلفنی یکی از شتربانان در ساعت ۱۴٫۳۰ روز سه شنبه مبنی بر مشاهده یک یوزپلنگ، از وی خواستم مشخصات ظاهری حیوانی که مشاهده کرده را توضیح دهد. بعد از توضیحات تلفنی این دامدار، اطمینان یافتم که حیوان مشاهده شده یوز است که بلافاصله به همراه یکی از نیروها عازم محل شده و حدود ساعت ۱۵٫۳۰ به روستا رسدیم.

حمید فخرانی افزود: زمانیکه وارد روستا شدیم شتربان، گله شترها را به داخل روستا برگردانده بود اما یوزپلنگ هنوز در حاشیه روستا حضور داشت. دامداران مکان حدودی یوز را در فاصله  ۳ کیلومتری جنوب روستا به ما نشان دادند و پس از مدت کوتاهی یوز را که در میان بوته ها به روی زمین نشسته بود مشاهده کردیم.

..تصاویر تهیه شده از یوزپلنگ آسیایی در اطراف روستای چهل دختران اسفراین توسط حمید فخرانی

رئیس اداره محیط زیست اسفراین گفت: یوزپلنگ پس از مشاهده خودرو از جایش بلند شد و کمی دورتر دوباره به زمین نشست.

حمید فخرانی در ادامه گفت: به آرامی خودم را به فاصله بسیار نزدیک در حدود ۵ الی ۶ متری حیوان رساندم و بدون اینکه واکنشی نشان دهد موفق شدم حدود ۱۰ دقیقه از یوزپلنگ فیلمبرداری کنم که پس از آن یوز از جایش برخواست و کمی از ما دور شد.

به اتفاق چند نفر از اهالی روستا در یک صف کنار هم ایستاده و به آرامی به سمت یوز حرکت کردیم تا حیوان را از محدوده روستا دور کرده و به سمت پناهگاه حیات وحش میاندشت هدایت کنیم.

در خلاف جهت روستا حرکت کردیم و یوزپلنگ را به سمت مرزهای پناهگاه هدایت کردیم، تا زمانیکه هوا تاریک شد و دیگر یوز را ندیدیم. روستای چهل دختران بیش از یازده کیلومتر با مرز شرقی پناهگاه حیات وحش میاندشت فاصله دارد.

رئیس اداره محیط زیست اسفراین گفت: این یوزپلنگ به لحاظ جنسیت نر بوده و از لحاظ شرایط ظاهری کاملا سالم بود.

فخرانی در مورد دلیل نزدیک شدن یوزبه روستا گفت: معمولا در این زمان از سال که فصل زایمان شترهاست، یوزپلنگ برای شکار بچه شترهای تازه متولد شده به گله ها نزدیک می شود. در سال های قبل نیز یکی از بچه شترهای همین شتربانی که موضوع را به محیط زیست اطلاع داد، توسط چند یوزپلنگ محاصره شده بود که با دخالت محیط بانان و اهالی روستا یوزها را فراری داده و بچه شتر را نجات داده بودند.

نکته قابل توجه و خوشحال کننده در مورد این رخداد، همکاری بسیار خوب دامداران و اهالی روستای چهل دختران است که با وجود فاصله بسیار کم یوزپلنگ از روستا و نزدیکی به گله شترها، با وجود اینکه به راحتی می توانستند به یوز آسیب بزنند از این کار خودداری کرده و محیط زیست را در جریان قرار داده اند.

حمید فخرانی افزود: خوشبختانه با آموزش های ارائه شده به اهالی روستای چهل دختران در مورد اهمیت گونه های جانوری به خصوص یوزپلنگ آسیایی، اهالی این روستا که در گذشته های بسیار دور سابقه کشتن یوز را نیز را داشتند، در حال حاضر به خوبی به ارزش های بالای این گونه آگاهند و به حامیان یوزپلنگ تبدیل شده اند.



تاريخ : یکشنبه بیست و نهم دی 1392 | 18:0 | نویسنده : گروه آموزشی جغرافیای خراسان رضوی
گزارش سفر ژاپن "دهمین المپیاد جهانی جغرافیا"        

نازیا ملک محمودی

ناظر ایران در دهمین المپیاد جهانی کیوتو ژاپن 2013  

با یاد او با توجه به اهمیت علم جغرافیا در دنیای کنونی و شناخت بیشتر محیط پیرامون و استفاده بهینه از منابع موجود با کمک این علم  وهمچنین اجرای المپیاد جغرافیا از دهه نود در سراسر جهان  به نظر می رسید که برگزاری  المپیاد جغرافیا در کشور ما باید مورد توجه بیشتری قرار بگیرد . در راستای چنین اهدافی معاونت متوسطه شهر تهران از سال تحصیلی 87-1386 اقدام به اجرای آزمایشی المپیاد جغرافیا در بین دانش آموزان سال سوم دبیرستان رشته علوم انسانی  دبیرستانهای  شهر تهران نمود .گروه آموزشی جغرافیای شهر تهران به عنوان بازوی آموزشی و اجرایی این معاونت را در انتخاب منابع و طراحی سوالات  جهت برگزاری این آزمون ها یاری نمود .  با تلاش های پی گیر از سال 1390 در باشگاه دانش پژوهان جوان و مساعدت همکاران موفق به شرکت در دهمین المپیاد جهانی جغرافیا در کیوتو ژاپن به عنوان ناظر شدم . یکشنبه 6مرداد ساعت 21:30به سمت فرودگاه دوبی حرکت کرده و پس از توقف 3ساعته به سمت فرودگاه ناریتای توکیو پرواز کردیم. نکته قابل توجه کمک مردم ژاپن به مسافران بود جواب تمام سوال های شما را در کما ل محبت و احترام می دادند . ساعت 11:30 دوشنبه شب 8مردادپس از 27ساعت سفر در کیوتو مستقر شد م . سه شنبه 8مرداد برای پذیرش به طبقه پایین هتل مراجعه کردم .کمیته اجرایی المپیاد که از دبیران باتجربه دبیرستان های ژاپن واساتید دانشگاه تشکیل می شد که افرادی مودب ، متواضع و بسیار مهربان بودند . برایشان جای تعجب بود که خانمی به عنوان ناظر از ایران آمده است و بیشتر تعجب می کردند که من تنها این همه مسافت را تا ژاپن آمده ام .متاسفانه نه تنها دوستان ژاپنی بلکه تمامی همکاران و دوستان سایر کشورها تصور غلطی از جایگاه  اجتماعی زنان در ایران داشتند . من برایشان توضیح دادم که در ایران خانمها از حقوق مساوی با آقایان برخوردارند و مانند آنها در تمامی زمینه ها فعالیت دارند . پس از صرف شام ، ساعت 19:30مراسم افتتاحیه با سخنرانی خانم دکتر کیت برگ دبیر المپیاد جهانی جغر افیا شروع شد و پس از آن پروفسور هارویاما به نمایندگی از کمیته اجرایی المپیاد جهانی جغرافیا به همه مدعوین خوشامد گفتند . برنامه بعدی اجرای موسیقی توسط هنرجویان هنرستان موسیقی کیوتو بود که با استقبال و تشویق حضار روبرو شد . با اعلام اسامی کشورهای شرکت کننده در دهمین المپیاد جهانی جغرافیا مراسم افتتاحیه پایان یافت . کشورهای شرکت کننده عبارت بودند از :استرالیا ، نیوزیلند ،نیجریه ،مکزیک ، ایالات متحده آمریکا ، چین ، هنگ کنگ ،تایوان ، چین ماکائو ،اندونزی ، ژاپن ، قزاقستان ، سنگاپور ، مغولستان ،بلاروس ، بلژیک ، بلغارستان ،کرواسی ،جمهوری چک ، دانمارک ، استونی ،فنلاند ، مجارستان ، لتونی ، لیتوانی ، هلند ، لهستان ، رومانی ، فدراسیون روسیه ، اسلواکی ، اسلونی و انگلستان .

مراحل اجرای امتحان شامل چهار مرحله می شد که عبارت بودند از مرحله اول سوالات عمومی جغرافیا که روز چهارشنبه برگزار شد که طی آن دانش آموزان شرکت کننده به چند مرحله سوال پاسخ دادند . روز پنجشنبه تمامی دانش آموزان بدون حضور مربیان خود و با سرپرستان ژاپنی به یک منطقه تاریخی در کیوتو رفتند که محل کشت برنج و فر آورده های آن و موزه هایی در این رابطه بود ، آنها از ساعت 9:30 صبح تا 17:30 بعداز ظهر به بررسی میدانی پرداختند . روز جمعه با توجه به بازدید روز قبل به نقشه گنگ و سوالات مربوط (مرحله اول ) به آن و طراحی و رنگ آمیزی کردند .روز جمعه به سوالات مربوط به بازدید میدانی مرحله دوم پاسخ دادند و در روز آخر به سوالات چند رسانه ای (مولتی مدیا ) پاسخ دادند . دانش آموزان علاوه بر برگزاری امتحانات المپیاد فعالیت های دیگری هم داشتند مثل تولید یک پوستر راجع به خطراتی که جهان را تهدید می کند ومشکلات زیست محیطی که در کشورشان حالت بحرانی دارد . در جمه شب که زمان ارائه پوسترها بود دانش آموزان با هیجان و اشتیاق فراوانی راجع به پوسترها یشان توضیح می دادند .علاوه بر آن در پایان روز شنبه وپس از برگزاری امتحانات بچه ها به معرفی فرهنگهای خود پرداختند . مراسم بسیار جالبی بود آنها  با پوشیدن لباسهای محلی و پخش آهنگهای محلی به توضیح بخشی از آداب ورسوم خود می پرداختند .این مراسم بسیار مورد استقبال قرار گرفت و با پذیرایی خوراکی های محلی و عکس های یادگاری شب زیبایی در خاطرات رقم خورد . روز یکشنبه پس از صرف صبحانه به وسیله چهار اتوبوس و راهنماهای محلی به بازدید از دریاچه " بی وا " که به قول خودشان منشا زندگی در آن منطقه بود رفتیم در یاچه ای در نهایت زیبا و تمیز مثل سایر نقاط ژاپن . مزارع کشاورزی و صنایع مربوط به آن در کنار دریاچه گسترده شده بود .مجموعه موزه های بسیار زیبا و غنی  و از نظر علمی جوابگوی خیل بازدید کنندگانی بود که برای بازدید به آن جا آمده بودند . پس از صرف ناهار به سمت جنگل های بسیار زیبایی رفتیم که بخشی از آن را درختان بامبو تشکیل می داد . بعد از پیمودن مسافتی به مجموعه معابد بسیار زیبا و خارق العاده ای رسیدیم که فکر می کنم در دنیا بی نظیر باشد . در مسیر زیبای جنگلی و هوای خنک و همراه نم نم باران دیدن آن معابد با معماری خارق العاده تجربه ی جالبی بود . پس از بازگشت برای مراسم اختتامیه آماده شدیم ، ابتدا از دانش آموزان تهیه کننده پوستر ها تقدیر شد که عبارت بودند از استرالیا ، مغولستان ، مکزیک ، نیجریه ، مجارستان ، اندونزی و قزاقستان . سپس مدا ل های نقره و برنز به دانش آموزان اعطا شد . وپس از آن سرود مشترکی به زبان ژاپنی توسط همه دانش آموزان خوانده شد . مثل تمامي اختتامیه ها مراسم با حسرت شرکت کنندگان به پایان رسید . روز دوشنبه  همه شرکت کنندگان به مرکز کنفرانس بین المللی کیوتو رفتیم ، زیرا در آن جا مراسم بین المللی ای جی سی برگزار می شد . در ابتدا ی مراسم کمیته علمی به افراد خوش آمد گفتند سپس پرنس و پرنسس اکشینو از خاندان سلطنتی ژاپن به مراسم آمدند که پرنس اکشینو ولیعهد ژاپن راجع به اهمیت علم جغرافیا در جهان امروز سخنرانی کرده و سپس پیام نخست وزیر کشور پخش شد . وزیر آموزش و پرورش ژاپن مدال های طلا دانش آموزان را به آن ها اهدا نمود ، بخش اول مراسم توسط هنرستان موسیقی محلی ژاپن که با حرکات ورزشی جالب و سامورایی همراه بود به پایان رسید . کشورهای رومانی ، کرواسی و سنگاپور به ترتیب مقام اول تا سوم را به دست آوردند .

قابل ذکر است که در طول برگزاری المپیاددبیران به بررسی سوالات و کنترل کلید و همچنین تصحیح سوالات پرداختند که در این مرحله با این همکاران مشارکت داشتم و چون به عنوان ناظر در این المپیاد شرکت کرده بودم هم در  کنترل کلید و همچنین تصحیح سوالات به آن ها کمک نمودم که برایم تجربه جالبی بود .

امید است با همکاری مسئولین امر به خصوص باشگاه دانش پژوهان جوان ، درسال آینده  شاهد حضور دانش آموزان مستعد ايراني كه استحقاق شركت در اين مسابقه را دارند ، دريازدهمين  المپیاد جهانی جغرافیا در کراکو لهستان باشیم .



تاريخ : پنجشنبه نوزدهم دی 1392 | 12:40 | نویسنده : گروه آموزشی جغرافیای خراسان رضوی

 آدرس ایمیل گروه جغرافیای استان

geography@razaviedu.ir

خواهشمند است جهت تسریع در دریافت  فعالیت ها و مسابقات  با ما از طریق ایمیل در ارتباط باشید



تاريخ : پنجشنبه نوزدهم دی 1392 | 12:29 | نویسنده : گروه آموزشی جغرافیای خراسان رضوی
تاريخ : پنجشنبه نوزدهم دی 1392 | 12:21 | نویسنده : گروه آموزشی جغرافیای خراسان رضوی
شرایط پذیرش و انتشار مقالات همکاران در سایت دبیرخانه

 و سایت گروه جغرافیای استان

 و صدور گواهی برای مقالات ارسالی توسط دبیرخانه جغرافیا



ادامه مطلب
تاريخ : پنجشنبه نوزدهم دی 1392 | 12:11 | نویسنده : گروه آموزشی جغرافیای خراسان رضوی

نرم افزار ارسال فعالیت ها و ارزشیابی گروه های جغرافیا و دستور العمل اجرای برنامه ها


قابل توجه سر گروه های محترم جغرافیای استان

با توجه به تدوین و تهیه نرم افزار ارسال گزارش فعالیت ها و ارزش یابی گروه های درسی در سطح استان،

بوسیله گروه تکنولوزی و گروه های آموزشی متوسطه استان

سرگروه های محترم در نصورت نیاز می توانند این نرم افزار و فایل مهمترین برنامه های گروه جغرافیای استان و دستورالعمل اجرایی آن ها را از سایت گروه جغرافیا به آدرس:

geo.razaaviedu.ir

دریافت نمایند .




تاريخ : پنجشنبه نوزدهم دی 1392 | 12:1 | نویسنده : گروه آموزشی جغرافیای خراسان رضوی
قابل توجه همکاران محترم جغرافیا

باتوجه به فراخوان  مسابقه طرح درس نویسی ،

جدول ارزیابی طرح درس روزانه جغرافیای پیش دانشگاهی مبتنی برICT

در فایل ضمیمه  قرار دارد.

شایسه است همکاران محترم براساس دستور العمل مذکور ،

طرح درس خود را تدوین و به گروه جغرافیا ارسال نمایند.

 

فایل ضمیمه



تاريخ : سه شنبه هفدهم دی 1392 | 22:31 | نویسنده : گروه آموزشی جغرافیای خراسان رضوی

مطالب آموزشی تکمیلی

در مورد کتاب جغرافیای پیش دانشگاهی (سال چهارم)




منبع: وبلاگ گروه جغرافیای استان قم



ادامه مطلب
تاريخ : سه شنبه هفدهم دی 1392 | 22:29 | نویسنده : گروه آموزشی جغرافیای خراسان رضوی